Genel Cerrahi Nedir? Hangi Hastalıklara Bakar?

Karın ağrısı, safra kesesi taşı, mide rahatsızlıkları, fıtık veya tiroid hastalıkları gibi sağlık sorunları yaşayan pek çok kişi, hangi doktora başvurması gerektiğini merak eder. Bu noktada en sık karşılaşılan sorulardan biri “Genel cerrahi hangi hastalıklara bakar?” sorusudur.

Genel cerrahi, vücudun birçok farklı bölgesinde ortaya çıkan hastalıkların tanı, tedavi ve gerektiğinde cerrahi müdahalesiyle ilgilenen geniş kapsamlı bir tıp dalıdır.

Peki genel cerrahi nedir, hangi organlarla ilgilenir ve hangi durumlarda genel cerrahi uzmanına başvurmak gerekir?

Genel Cerrahi Nedir?

Genel cerrahi; başta sindirim sistemi olmak üzere karın içi organlar, tiroid bezi, meme, karın duvarı ve yumuşak dokularda görülen çeşitli hastalıkların tanı ve cerrahi tedavisiyle ilgilenen tıp uzmanlık alanıdır.

Halk arasında “Hariciye” olarak da bilinen genel cerrahi, modern tıbbın önemli branşlarından biridir.

Genel cerrahi uzmanları yalnızca ameliyat gerçekleştirmez. Hastalıkların değerlendirilmesi, gerekli tetkiklerin planlanması, cerrahi gerekliliğin belirlenmesi ve ameliyat sonrasında hastaların takip edilmesi de görevleri arasındadır.

Her genel cerrahi hastalığında ameliyat yapılması gerekmez. Bazı hastalıklar takip, ilaç tedavisi veya diğer tıbbi yöntemlerle yönetilebilir.

Genel Cerrahi Hangi Hastalıklara Bakar?

Genel cerrahi oldukça geniş bir hastalık grubuyla ilgilenir. Başlıca çalışma alanları şunlardır:

1. Mide ve Bağırsak Hastalıkları

Genel cerrahinin önemli çalışma alanlarından biri sindirim sistemidir.

Mide, ince bağırsak, kalın bağırsak ve rektumu ilgilendiren cerrahi hastalıkların değerlendirilmesi ve tedavisi bu kapsamda yer alır.

Genel cerrahinin ilgilendiği başlıca sindirim sistemi hastalıkları:

• Mide kanseri

• Kalın bağırsak (kolon) kanseri

• Rektum kanseri

• Apandisit

• Bağırsak tıkanıklıkları

• Mide fıtığı ve cerrahi tedavi gerektiren reflü hastalığı

• Bazı mide ve bağırsak perforasyonları

• Cerrahi müdahale gerektirebilen diğer sindirim sistemi hastalıkları

Mide ağrısı, bağırsak alışkanlıklarında değişiklik, dışkıda kan görülmesi veya uzun süren sindirim sistemi şikâyetleri farklı hastalıkların belirtisi olabilir.

Bu tür yakınmalarda hastanın durumuna göre gastroenteroloji, genel cerrahi veya ilgili diğer branşlar tarafından değerlendirme yapılabilir.

2. Safra Kesesi ve Safra Yolu Hastalıkları

Safra kesesi taşları, toplumda sık görülen sağlık sorunlarından biridir.

Genel cerrahi uzmanları safra kesesi ve safra yollarını ilgilendiren, özellikle cerrahi tedavi gerektiren hastalıklarla ilgilenir.

Bu hastalıklar arasında:

• Safra kesesi taşı

• Safra kesesi iltihabı (kolesistit)

• Safra kesesi polipleri

• Safra kesesi tümörleri

• Bazı safra yolu hastalıkları

yer alır.

Safra kesesi hastalıklarında özellikle karnın sağ üst bölümünde ağrı, bulantı ve kusma görülebilir.

Ancak her safra kesesi taşı ameliyat gerektirmez. Tedavi kararı hastanın şikâyetlerine, muayene bulgularına ve görüntüleme sonuçlarına göre verilir.

3. Fıtık Hastalıkları

Fıtık, karın duvarındaki zayıf bir bölgeden karın içi dokuların veya organların dışarı doğru yer değiştirmesiyle ortaya çıkabilir.

Genel cerrahinin ilgilendiği başlıca fıtık türleri:

• Kasık fıtığı

• Göbek fıtığı

• Karın duvarı fıtıkları

• Ameliyat yeri fıtığı

• Mide fıtığı (hiatal herni)

Fıtıklar bazı hastalarda yalnızca şişlik şeklinde belirti verirken bazı hastalarda ağrı ve günlük yaşamı etkileyen yakınmalara yol açabilir.

Tedavi, fıtığın türüne ve hastanın sağlık durumuna göre planlanır.

4. Tiroid ve Paratiroid Hastalıkları

Boyun bölgesinde bulunan tiroid bezi, vücudun metabolizmasının düzenlenmesinde önemli rol oynar.

Tiroid hastalıklarının tıbbi takibi çoğunlukla endokrinoloji veya ilgili branşlar tarafından yapılırken ameliyat gerektiren durumlarda genel cerrahi uzmanları görev alabilir.

Başlıca cerrahi değerlendirme gerektirebilen hastalıklar:

• Tiroid nodülleri

• Guatr

• Tiroid kanseri

• Bazı hipertiroidi olguları

• Paratiroid bezi hastalıkları

Her tiroid nodülü kanser anlamına gelmez ve her nodül ameliyat gerektirmez. Cerrahi kararı ultrasonografi, gerekli durumlarda biyopsi ve diğer incelemelerin sonucuna göre belirlenir.

5. Meme Hastalıkları

Genel cerrahi, meme hastalıklarının tanı ve cerrahi tedavi süreçlerinde de önemli bir yere sahiptir.

Bu kapsamda:

• Meme kistleri

• Memede ele gelen kitleler

• Fibroadenom gibi iyi huylu oluşumlar

• Meme apseleri

• Meme kanseri

gibi hastalıklar değerlendirilebilir.

Memede yeni fark edilen bir kitle, meme başından kanlı akıntı veya meme cildindeki belirgin değişiklikler uzman değerlendirmesi gerektirir.

6. Hemoroid, Anal Fissür ve Kıl Dönmesi

Makat bölgesinde ortaya çıkan çeşitli hastalıklar da genel cerrahinin çalışma alanına girer.

Bunlardan bazıları:

• Hemoroid (basur)

• Anal fissür (makat çatlağı)

• Anal fistül

• Perianal apse

• Pilonidal sinüs (kıl dönmesi)

Bu hastalıklar ağrı, kanama, şişlik, akıntı veya otururken rahatsızlık gibi yakınmalara neden olabilir.

Tedavi yöntemleri hastalığın türüne ve evresine göre değişir. Bazı hastalarda cerrahi müdahale gerekebilirken bazı hastalarda ameliyatsız tedavi yöntemleri yeterli olabilir.

7. Obezite ve Metabolik Cerrahi

Obezite, yalnızca vücut ağırlığının artmasıyla sınırlı olmayan, farklı sağlık sorunlarıyla ilişkili kronik bir hastalıktır.

Uygun hastalarda obezite cerrahisi, tedavi seçeneklerinden biri olarak değerlendirilebilir.

Genel cerrahinin bu alandaki uygulamaları arasında:

• Tüp mide ameliyatı (sleeve gastrektomi)

• Gastrik bypass ameliyatları

• Uygun hastalarda revizyon cerrahisi

bulunur.

Obezite cerrahisine uygunluk kararı yalnızca vücut ağırlığına göre verilmez. Vücut kitle indeksi, eşlik eden hastalıklar, önceki tedaviler ve hastanın genel sağlık durumu birlikte değerlendirilir.

Ameliyat öncesi hazırlık ve ameliyat sonrası uzun dönem takip, tedavinin önemli parçalarıdır.

8. Kanser Cerrahisi

Genel cerrahi, çeşitli organlarda gelişen kanserlerin cerrahi tedavisinde de görev alır.

Özellikle:

• Mide kanseri

• Kolon ve rektum kanseri

• Meme kanseri

• Tiroid kanseri

• Bazı karaciğer ve pankreas tümörleri

genel cerrahi ve ilgili üst uzmanlık alanlarının çalışma kapsamındadır.

Kanser tedavisi yalnızca ameliyattan oluşmaz. Hastalığın türüne ve evresine göre medikal onkoloji, radyasyon onkolojisi, gastroenteroloji, radyoloji ve diğer uzmanlık alanlarıyla birlikte multidisipliner bir tedavi planı oluşturulabilir.

9. Cilt ve Yumuşak Doku Hastalıkları

Vücudun farklı bölgelerinde ortaya çıkan bazı cilt ve cilt altı oluşumları genel cerrahi tarafından değerlendirilebilir.

Örneğin:

• Yağ bezeleri (lipom)

• Epidermal kistler

• Cilt altı kitleleri

• Apseler

• Cerrahi çıkarım gerektiren bazı deri lezyonları

Bu tür oluşumların tamamı ameliyat gerektirmez. Tedavi kararı muayene ve gerekli incelemelerin ardından verilir.

Hangi Şikâyetlerde Genel Cerrahiye Gidilir?

Hastaların en çok merak ettiği konulardan biri de hangi belirtilerde genel cerrahiye başvurulması gerektiğidir.

Aşağıdaki şikâyetler genel cerrahi değerlendirmesi gerektirebilir:

• Tekrarlayan veya nedeni araştırılması gereken karın ağrısı

• Kasıkta ya da göbek çevresinde şişlik

• Safra kesesi taşı tanısı

• Memede ele gelen kitle

• Boyunda tiroid nodülü veya büyüme

• Makattan kanama

• Makat bölgesinde ağrı veya şişlik

• Kıl dönmesi şüphesi

• Cilt altında büyüyen kitleler

• Cerrahi tedavi gerektirebilen mide ve bağırsak hastalıkları

Bu belirtilerin her biri mutlaka cerrahi bir hastalığa işaret etmez. Gerekli değerlendirme sonucunda hasta ilgili başka bir uzmanlık alanına da yönlendirilebilir.

Önemli: Ani başlayan şiddetli karın ağrısı, bayılma, yoğun kanama, kanlı kusma veya dışkı ve gaz çıkaramamayla birlikte belirgin karın şişliği gibi durumlarda poliklinik randevusu beklenmeden acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.

Genel Cerrahi Muayenesinde Neler Yapılır?

Genel cerrahi muayenesinde öncelikle hastanın şikâyetleri ve tıbbi öyküsü değerlendirilir.

Hekim, hastanın belirtilerine göre fizik muayene gerçekleştirir ve gerekli gördüğünde ek tetkikler isteyebilir.

Bu tetkikler arasında:

• Kan testleri

• Ultrasonografi

• Bilgisayarlı tomografi (BT)

• Manyetik rezonans görüntüleme (MR)

• Endoskopi veya kolonoskopi

• Gerekli durumlarda biyopsi

bulunabilir.

Her hastaya bu tetkiklerin tamamı uygulanmaz. İncelemeler şikâyetin türüne ve muayene bulgularına göre belirlenir.

Genel Cerrahide Hangi Ameliyatlar Yapılır?

Genel cerrahi kapsamında birçok farklı cerrahi işlem gerçekleştirilebilir.

Sık uygulanan ameliyatlardan bazıları şunlardır:

• Apandisit ameliyatı

• Safra kesesi ameliyatı

• Kasık ve göbek fıtığı ameliyatları

• Mide ve bağırsak ameliyatları

• Tiroid ameliyatları

• Meme cerrahisi

• Hemoroid ve anal fistül ameliyatları

• Kıl dönmesi ameliyatı

• Tüp mide ve gastrik bypass ameliyatları

• Sindirim sistemi kanserlerine yönelik cerrahi işlemler

Ameliyatın açık veya kapalı yöntemle gerçekleştirilmesi, hastalığın özelliklerine ve hastanın genel sağlık durumuna göre kararlaştırılır.

Kapalı (Laparoskopik) Genel Cerrahi Nedir?

Laparoskopik cerrahi, uygun hastalarda karın bölgesinde açılan küçük kesilerden kamera ve özel cerrahi aletler kullanılarak gerçekleştirilen ameliyat yöntemidir.

Halk arasında “kapalı ameliyat” olarak bilinir.

Laparoskopik cerrahi, bazı ameliyatlarda daha küçük kesiler, daha az ameliyat sonrası ağrı ve daha kısa iyileşme süresi gibi avantajlar sağlayabilir.

Ancak her hastalık ve her hasta için uygun olmayabilir. Cerrahi yöntem seçimi uzman hekim tarafından yapılmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Genel cerrahi ile dahiliye arasındaki fark nedir?

Dahiliye (iç hastalıkları), erişkinlerde birçok hastalığın tanı ve ağırlıklı olarak ilaçla tedavisiyle ilgilenir. Genel cerrahi ise özellikle cerrahi tedavi gerektirebilen hastalıkların değerlendirilmesi ve ameliyatlarıyla ilgilenir. Bazı hastalıklarda iki branş birlikte çalışabilir.

Genel cerrahi mide ağrısına bakar mı?

Evet. Özellikle cerrahi nedenlerden kaynaklandığı düşünülen mide ve karın ağrıları genel cerrahi kapsamında değerlendirilebilir. Ancak birçok mide rahatsızlığında ilk değerlendirme dahiliye veya gastroenteroloji tarafından da yapılabilir.

Genel cerrahi hemoroide bakar mı?

Evet. Hemoroid, anal fissür ve anal fistül gibi makat bölgesi hastalıkları genel cerrahinin çalışma alanına girer.

Genel cerrahi tiroid hastalıklarına bakar mı?

Evet. Özellikle ameliyat gerektiren tiroid nodülleri, guatr ve tiroid kanseri gibi hastalıklar genel cerrahi tarafından değerlendirilir.

Genel cerrahi safra kesesi taşına bakar mı?

Evet. Safra kesesi taşları ve safra kesesi iltihabı gibi hastalıkların cerrahi tedavisi genel cerrahinin çalışma alanındadır.

Genel cerrahi sadece ameliyat mı yapar?

Hayır. Genel cerrahi uzmanları hastalıkların değerlendirilmesi, tanı süreci, cerrahi gerekliliğin belirlenmesi ve ameliyat sonrası takip aşamalarında görev alır.

Sonuç

Genel cerrahi; sindirim sistemi, safra kesesi, tiroid, meme, fıtık, obezite ve bazı kanser türleri başta olmak üzere geniş bir hastalık grubunun tanı ve cerrahi tedavisiyle ilgilenen tıp dalıdır.

Ancak her genel cerrahi hastalığı ameliyat gerektirmez. Tedavi süreci, hastalığın türüne, evresine ve hastanın genel sağlık durumuna göre planlanır.

Doğru tanı, uygun tedavi yönteminin belirlenmesinde en önemli adımlardan biridir.

Genel cerrahiyi ilgilendirebilecek şikâyetlerde, uzman hekim değerlendirmesiyle hastalığın nedeni araştırılmalı ve kişiye uygun tedavi seçenekleri belirlenmelidir.

Prof. Dr. Evren Dilektaşlı
Genel Cerrahi

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçerikteki bilgiler kişiye özel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Sağlık sorunlarınız için uzman hekim değerlendirmesine başvurunuz.